Schengen vize başvurularında son yıllarda yaşanan artış ve ret oranlarındaki yükseliş, Türk vatandaşlarının Avrupa seyahatlerinde ciddi bir engel oluşturmaya devam ediyor.
2010 yılında yüzde 3 seviyesinde olan ret oranı geçen yıl yüzde 17’ye ulaştı. Bu süreçte yaklaşık 1.5 milyon başvuru reddedilirken, vize için ödenen toplam 511 milyon euro geri alınamadan kayıtlara geçti. Yaklaşık 27 milyar liraya ulaşan bu tutar, “buharlaştı” yorumlarına neden oldu.
Schengen ret oranı neden yükseldi, başvurular nasıl etkilendi?
Schengen vize sisteminde son 10 yılda yaşanan değişim, ret oranlarını belirgin şekilde artırdı. Her yıl ortalama 100 ila 170 bin başvuru reddedilirken, toplamda 1.5 milyon Türk vatandaşının vize talebi sonuçsuz kaldı. Başvuru sayıları ise artmaya devam etti. 2022’de 778 bin, 2023’te 1 milyon 55 bin ve 2024’te 1 milyon 173 bin başvuru yapıldı. Ancak artan talep, randevu yoğunluğu ve değerlendirme süreçlerindeki sıkılaşma, ret oranlarını yukarı taşıdı.
511 milyon euro neden geri ödenmedi?
Schengen vize sürecinde en çok tartışılan konulardan biri, başvuru ücretlerinin ret durumunda iade edilmemesi oldu. Büyükelçilikler, konsolosluklar ve aracı kurumlara yapılan toplam 511 milyon euro ödeme, başvurular reddedilmesine rağmen geri verilmedi. Bu tutar güncel kurla yaklaşık 27 milyar liraya karşılık geliyor. Özellikle son yıllarda artan başvuru sayısı, bu ekonomik kaybın daha da büyümesine neden oldu. Ret kararları, yalnızca seyahat planlarını değil ciddi bir finansal yükü de beraberinde getirdi.
Vize krizi siyasetin gündeminde
Schengen vize sürecinde yaşanan sorunlar siyasi tartışmaları da beraberinde getirdi. CHP Antalya Milletvekili Cavit Arı, vatandaşların vize randevusu dahi bulmakta zorlandığını ifade ederken, ret oranlarının artışında Türkiye’nin uluslararası algısının etkili olduğunu savundu.
İYİ Parti Edirne Milletvekili Mehmet Akalın ise yalnızca geçen yıl 170 bin başvurunun reddedildiğini ve milyonlarca euroluk kayıp yaşandığını belirtti. TBMM Dışişleri Komisyonu üyesi Utku Çakırözer ise yaşanan süreci “pasaport itibarının zayıflaması” olarak değerlendirdi.
Randevu krizi ve karaborsa iddiaları
Vize başvuru sürecinde yaşanan bir diğer sorun ise randevu erişimi oldu. Çevrimiçi platformlardaki şikayetler, randevu sistemine ulaşmanın giderek zorlaştığını ortaya koyuyor. Son bir ayda vize şikayetlerinde yüzde 38 artış kaydedildi.
Bazı iddialara göre randevular bot yazılımlar ve otomasyon sistemleri aracılığıyla hızlı şekilde toplanıyor ve daha sonra yüksek fiyatlarla satılıyor. 100 euroya kadar çıkan bu randevu satışları, bireysel başvuruları daha da zor hale getiriyor.
Türkiye’nin vize görünürlüğü tartışılıyor
Türkiye, Schengen başvurularında Çin’den sonra en yoğun talep eden ülkeler arasında yer alıyor. Buna rağmen birçok ülkeye vizesiz giriş imkanı bulunmuyor. Avrupa ülkelerinin büyük bölümü Türk vatandaşlarından vize talep etmeye devam ediyor.
Bu durum, hem diplomatik hem de ekonomik açıdan uzun süredir tartışılan bir konu olarak gündemdeki yerini koruyor.