Türkiye’den Avrupa ülkelerine yapılacak Schengen vizesi başvurularında yaşanan randevu krizi, uluslararası bir araştırma dosyasıyla yeniden gündeme geldi.
Küresel araştırmacı gazetecilik kuruluşlarının ortak çalışması, randevu sisteminde bot yazılımlar kullanıldığı ve kontenjanların ticari amaçlarla yönlendirildiği iddialarını detaylandırdı.
Randevu sistemine erişimde ciddi iddialar
Araştırma dosyasında, özellikle Türkiye’deki başvuru sahiplerinin standart randevu bulmakta büyük zorluk yaşadığı, buna karşılık ücretli “premium” hizmetlerin daha kolay erişilebilir olduğu ileri sürüldü. Bu durumun, başvuru sahiplerini ek ücretli paketlere yönlendirdiği ve sistemde yapısal bir dengesizlik oluşturduğu iddialar arasında yer aldı.
Dosyada ayrıca bazı randevuların otomatik yazılımlar aracılığıyla saniyeler içinde toplandığı ve daha sonra farklı kanallar üzerinden yüksek bedellerle yeniden satışa çıkarıldığı öne sürüldü.
Uluslararası medya konsorsiyumu dosyası
OdaTV’de yer alan bilgilere göre; Lighthouse Reports, POLITICO ve 13 farklı uluslararası medya kuruluşunun ortak çalışması, vize başvuru süreçlerini yöneten aracı kurumların işleyişini mercek altına aldı. Çalışmada gelir modelleri, personel performans baskıları ve Avrupa hükümetlerine ait iç denetim raporları da incelendi.
Araştırmada ayrıca bazı ülkelerin hazırladığı iç değerlendirme belgelerinde, veri güvenliği ve başvuru süreçlerine ilişkin önemli uyarıların yer aldığı iddia edildi.
Aracı kurum modeli tartışması
Türkiye’de birçok Avrupa ülkesinin vize işlemlerini yürüten yetkili merkezler, başvuru sürecinin tek kapısı haline gelmiş durumda. Evrak teslimi, biyometrik veri işlemleri ve randevu planlaması bu merkezler üzerinden yürütülüyor. Sistem, başvuru sahipleri açısından “erişim tekeli” tartışmalarını da beraberinde getiriyor. Şirketler ise randevu dağıtımının tamamen ilgili ülke konsolosluklarının kontrolünde olduğunu savunuyor.
Ek hizmetler ve gelir iddiaları
Araştırma dosyasında en dikkat çeken başlıklardan biri de ek hizmet paketleri oldu. SMS bilgilendirme, kurye pasaport teslimi, evrak hazırlama, VIP salon kullanımı ve adresten başvuru toplama gibi hizmetlerin şirket gelirlerinde önemli bir paya sahip olduğu öne sürüldü.
Eski çalışanların ifadelerine dayandırılan iddialarda, bu hizmetlerin satışına yönelik ticari baskı uygulandığı da yer aldı. Şirket ise tüm hizmetlerin isteğe bağlı olduğunu belirterek iddiaları reddetti.
Avrupa iç raporları ve veri güvenliği iddiaları
Araştırmada yer alan bazı Avrupa ülkelerine ait iç denetim belgelerinde, veri güvenliği, personel eğitimi ve başvuru süreçlerine ilişkin çeşitli eleştirilerin bulunduğu iddia edildi. Bazı raporlarda biyometrik verilerin taşınması ve veri koruma standartlarına ilişkin uyarılar yapıldığı öne sürüldü.
Türkiye’den resmi veriler
Ticaret Bakanı Ömer Bolat, Meclis’e verilen soru önergelerine ilişkin açıklamalarında, vize aracı kurumlarına yönelik son 5 yılda CİMER ve e-Devlet üzerinden toplam 153 şikayet ulaştığını bildirdi.
Bolat ayrıca, otomatik bot yazılımlarla randevuları kapatıp fahiş fiyatlarla yeniden satan 7 firma hakkında Reklam Kurulu tarafından inceleme başlatıldığını, bazı şüpheli para transferlerinin ise Hazine ve Maliye Bakanlığı’na iletildiğini açıkladı.
Randevu krizi derinleşiyor
Pandemi sonrası artan seyahat talebiyle birlikte Schengen ülkelerine yönelik başvurularda ciddi bir yoğunluk yaşanıyor. Almanya, Fransa, Hollanda, İtalya ve Yunanistan gibi ülkeler için randevu bulmak haftalar hatta aylar sürebiliyor.
Saniyeler içinde tükenen kontenjanlar ve karaborsa iddiaları, sistemin şeffaflığına yönelik tartışmaları daha da artırıyor.
Denetim eksikliği tartışması
Ortaya çıkan bulgular, Avrupa ülkelerinin dış kaynaklı vize operasyonlarına bağımlılığı ve Türkiye’de etkili bir yerel denetim mekanizmasının eksikliği konularını yeniden gündeme taşıdı. Uzmanlar, hem veri güvenliği hem de erişim adaleti açısından sistemin yeniden değerlendirilmesi gerektiğini belirtiyor.