Artan Schengen vizesi retleri, uzayan randevu süreleri ve yurt dışı seyahatlerinde yaşanan sorunlar, yeşil pasaport (hususi damgalı pasaport) taleplerini yeniden Meclis gündemine taşıdı.
2026 yılı içinde Türkiye Büyük Millet Meclisi'ne (TBMM) sunulan kanun teklifleriyle altı farklı meslek grubunun yeşil pasaport kapsamına alınması talep edildi. İş dünyasından akademiye, sağlık sektöründen lojistiğe kadar farklı alanları kapsayan teklifler komisyonlarda değerlendirilmeyi beklerken, düzenlemelerin yasalaşıp yasalaşmayacağı ise Meclis'teki süreç sonunda netlik kazanacak.
Hangi meslek grupları yeşil pasaport istiyor?
TBMM'ye sunulan tekliflerde yeşil pasaport talep eden meslek grupları şöyle sıralanıyor:Özel öğretim kurumlarında görev yapan öğretmenler, diş hekimleri, veteriner hekimler, mimarlar,
mühendisler,uluslararası taşımacılık yapan TIR şoförleri
Her meslek grubunun teklifi farklı tarihlerde hazırlanırken, ortak gerekçe ise uluslararası faaliyetlerde yaşanan vize engellerinin mesleki çalışmaları olumsuz etkilemesi olarak gösteriliyor.
Yeşil pasaportta her meslek grubu için hangi şartlar isteniyor?
Özel öğretim kurumlarında çalışan öğretmenler için sunulan kanun teklifinde herhangi bir kıdem şartına yer verilmezken, uluslararası eğitim programları, akademik projeler ve seminerlere katılımın kolaylaştırılması amaçlanıyor.
Şubat 2026'da hazırlanan ortak düzenleme teklifinde ise diş hekimleri, veteriner hekimler ve mimarların yeşil pasaport kapsamına alınması istendi. Teklife göre bu üç meslek grubunda meslek odasına kayıtlı olunması ve en az 15 yıllık mesleki kıdem şartının sağlanması öngörülüyor.
Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği'ne (TMMOB) bağlı mühendisler için hazırlanan teklifte de 15 yıllık mesleki deneyim şartı bulunuyor. Düzenlemenin gerekçesinde, uluslararası projelerde görev alan mühendislerin vize süreçleri nedeniyle iş fırsatlarını ve ihaleleri kaçırmasının önüne geçilmesi hedefleniyor.
Lojistik sektörünü kapsayan teklifte ise uluslararası taşımacılık yapan TIR şoförlerinin yeşil pasaport alabilmesi için en az 10 yıl uluslararası taşımacılık yapmış olma şartı yer alıyor. Teklifte, sınır kapılarındaki vize bekleme sürelerinin ihracatı ve tedarik zincirini olumsuz etkilediğine dikkat çekiliyor.
Yeşil pasaport taleplerin ortak gerekçesi ne?
Kanun tekliflerinde yer alan gerekçeler incelendiğinde, tüm meslek gruplarının ortak sorununun vize süreçleri olduğu görülüyor. Öğretmenler uluslararası eğitim faaliyetlerine katılmakta zorlandıklarını belirtirken, diş hekimleri, veteriner hekimler ve mimarlar bilimsel kongreler, fuarlar ve mesleki organizasyonlara erişimin kolaylaştırılmasını talep ediyor.
Mühendisler uluslararası projeler ve ihalelerde yaşanan zaman kaybına dikkat çekerken, TIR şoförleri ise uzun vize bekleme sürelerinin hem taşımacılık sektörünü hem de ihracatı olumsuz etkilediğini savunuyor.
Yeşil pasaport teklifleri yasalaştı mı?
Hayır. TBMM'ye sunulan kanun tekliflerinin tamamı şu anda komisyon aşamasında bulunuyor. Düzenlemelerin yürürlüğe girebilmesi için komisyon görüşmelerinin tamamlanmasının ardından Genel Kurul'da kabul edilerek yasalaşması gerekiyor.
Öte yandan, yeşil pasaport sahibi kişi sayısının artmasının Avrupa ülkeleriyle yürütülen vize politikalarını etkileyebileceği yönündeki değerlendirmeler nedeniyle, tekliflere temkinli yaklaşıldığı belirtiliyor. Bu nedenle altı meslek grubuna ilişkin düzenlemeler için henüz kesinleşmiş bir karar bulunmuyor.