Turizm sektörünün önemli gündem maddelerinden biri de değiştirilmesi planlanan 1618 sayılı TÜRSAB yasası. TÜRSAB ile Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy arasında polemiklere neden olan yasa hazırlığını ve Ersoy’un TÜRSAB’ın denetlenmediğine dair iddialarını TÜRSAB Başkanı Firuz Bağlıkaya’ya sorduk…
Yeni yasa çalışmasının dayanaklarından biri de 1618 sayılı yasanın eksiklikleri… Bakanlık mevcut yasa için “kötü hazırlanmış bir kanun” nitelendirmesi yapıyor; gerçekten 1618 kötü bir kanun mu?
1618 ,1972 de Fransız Seyahat Acentalari Birliği Kanunundan esinlenerek hazırlanmış ve kanunla ortaya çıkan TÜRSAB sayesinde Türk Turizminin gelişimine büyük katkıyı sağlamış bir düzenlemedir. Kötü falan değil tam tersine herkesin örnek aldığı bir kanundur. Eskiyen, eksik kalan yanları elbette vardır. Bu yüzden daha önceden Bakanlığımızla yaptığımız değişiklik çalışmasının yasalaşması için gayret ettik. Biz ortak akla inanırız… Turizm şuralarından çıkan sonuçları dikkate alarak çalıştık. Ama sayın Bakan kendinden öncesini yok saydığı gibi turizm şuralarını da dikkate almadığını açıklamıştı zaten.
Kanunun değişmesi gerektiği söylenirken, TÜRSAB’ın denetimsiz olduğunu, denetlenmesi gerektiği ifade ediliyor. Bu konuda ne diyeceksiniz?
TÜRSAB’a denetimsiz veya denetlenemez gözüyle bakmak gerçeklerden çok uzağa düşmek demek olur. 2018’de geldiğim ilk gün TÜRSAB’a denetimi ilk isteyen benim. O güne kadar TÜRSAB’ın kapısından pek girmeyen Bakanlık müfettişleri bizim davetimizle geldi. Ama sonrası gerçekten daha şaşırtıcıydı.
Müfettişler eski dönemlere ilişkin çalışmalarını bitirdikten sonra bir baktık ki gitmiyorlar. O kadar uzun çalıştılar ki müfettişlere bir oda ve hatta nerdeyse bir kat açmak zorunda kaldık. Bugüne kadar, Vakfımızın denetimleri hariç, 4 ayrı müfettiş grubu TÜRSAB’da denetlemeler yaptı, hiç boşluk vermeden neredeyse 12-13 ay süren denetimler oldu. Hatta 3 kişilik olan 4. müfettiş ekibi şu anda da TÜRSAB’da denetimini iki aydır sürdürüyor. Her şeyi detaylarıyla, inceliyor. TÜRSAB’a denetim yapılmayan bir kurum gözüyle bakmak imkansız. Bunu en iyi TÜRSAB’a aralıksız denetim gönderen Bakan Bey bilir. Kaldı ki bizim asıl denetimimizi genel kurulumuz yapar, Denetim kurulumuz yapar. Hesap veremeyeceğimiz bir kuruşluk işimiz olmaz. Ha bu arada, müfettişlerden şikayet ediyoruz da zannedilmesin, bugüne kadar gelenler devletimizin değerli müfettişleri, gayet de memnunuz, başımızın üstünde yerleri var. Abdestinden şüphesi olmayanın namazından şüphesi olmaz.
Müfettişlerin yaptığı denetimler ayrı, denetim kurulumuzun yaptığı denetimler ayrı, bizim görevlendirdiğimiz bağımsız denetim kuruluşlarının iştiraklerimizle ilgili yaptığı denetimler ayrı. Her tarafımızdan denetleniyoruz. Çok şükür bugüne kadar bir şey çıksaydı, çok sayıda dedikodu malzemesi ortalıkta dolaşıyor olurdu.
Bakan Bey yeni yasayla denetimin daha etkin yapılacağını kast ediyor olabilir mi?
Bakın size bir şey söyleyeceğim; mevcut yasada bir 24. Madde var. Bakanlığın denetim yetkisini anlatıyor. 1618’in 24. Maddesi. Açın okuyun. Bakanlık her türlü hem kendisi hem de görevlendireceği başka kurumlar vasıtasıyla TÜRSAB’ı denetleyebiliyor. Şimdi çeşitli yollarla elimize gelen yeni taslağa bakıyorsunuz, bundan daha düşük bir denetim eşiği var. Sen şimdi kanunu ben denetim için değiştiriyorum dersen buna kimseyi inandıramazsın. Düzenlemeler bunu diyeni yalanlar.
Allah aşkına bırakın bunu. Bakanlığın kendisinin hazırladığı TGA Kanunu’na denetimle ilgili koyduğu hükümler öyle zayıftı ki, denetimle ilgili dört maddesini Anayasa Mahkemesi iptal etti. Anayasa Mahkemesi kararı var, neredeyse 50 sayfa. Orada böyle denetim olmaz diye anlatılıyor.
TGA’yı Bağımsız Denetim Şirketi denetleyecek Sayıştay onun raporuna bakacak, Anayasa Mahkemesi kanunun Sayıştay’ın denetim hakkıyla ilgili bu maddelerini iptal etti. Hoş yerine getirdikleri maddeler de TÜRSAB’ın şu andaki denetlenmesi kadar denetim hakkı yetkisi dahi içermiyor. TGA’ yı denetleyen şirket Bakanın kendi şirketlerinin yıllardır denetimini yapan şirket olunca Sayıştay denetimine ihtiyaç ortaya çıkıyor tabii.
Mevzuata ve uygulamaya bakınca, sektörün tamamının cirosundan milyonlarca dolar pay alan TGA denetlenmiyor denilebilir ama kimse TÜRSAB’a denetlenemiyor diyemez.