Anayasa Mahkemesi (AYM), turist rehberlerinin kayıtlı olduğu meslek odaları ile bu odaların üst kuruluşu olan birliklere tanınan bazı denetim ve disiplin yetkilerini Anayasa’ya aykırı bularak iptal etti. Kararın Resmi Gazete’de yayımlanmasının ardından, iptal hükümlerinin 9 ay sonra yürürlüğe girmesi öngörülüyor.
CHP’den iptal başvurusu
Resmi Gazete’de yayımlanan karara göre, Cumhuriyet Halk Partisi (CHP), 7500 sayılı “Turist Rehberliği Meslek Kanunu ile Seyahat Acentaları ve Seyahat Acentaları Birliği Kanunu'nda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun” ile 6326 sayılı Turist Rehberliği Meslek Kanunu’nda yapılan bazı değişikliklerin Anayasa’ya aykırı olduğu gerekçesiyle iptal davası açtı.
Bazı düzenlemeler Anayasa’ya uygun bulundu
Başvuruyu inceleyen AYM, turist rehberi olabilmek için aranan “devletin egemenlik alametlerini ve organlarının saygınlığına karşı suç işlememiş olmak” şartını Anayasa’ya uygun buldu. Bölgesel ve ülkesel Türkçe turist rehberi istihdamına ilişkin düzenleme ile Çince başta olmak üzere Uzak Doğu dillerinden en az birini bilen kişilerin, lisans mezunu olmasalar dahi turist rehberi olabilmelerine imkan tanıyan hükümler de Anayasa’ya aykırı bulunmadı.
AYM ayrıca, sanat tarihi ve arkeoloji lisans mezunlarının turist rehberi olmak istemeleri halinde bazı eğitim programlarından muaf tutulmasına yönelik düzenleme ile Türkçe turist rehberlerinin ücretlerinin belirlenmesine ilişkin hükümleri de Anayasa’ya uygun buldu.
Denetimde “her türlü bilgi ve belge” şartına iptal
Mahkeme, Kültür ve Turizm Bakanlığı denetimleri sırasında meslek odaları ve birliklerin “her türlü bilgi ve belgeyi göstermek zorunda olması” yönündeki düzenlemenin iptaline hükmetti. Kararda, bu kuralın sınırlarının belirsiz olduğu, kişisel verilerin korunması ile denetim yetkisi arasında gerekli dengeyi gözetmediği ve hukuk devleti ilkesini ihlal ettiği belirtildi.
Disiplin yetkisi de Anayasa’ya aykırı bulundu
Turist rehberleri birliklerine disiplin işlemlerini yönetmelikle belirleme yetkisi tanıyan düzenleme de iptal edildi. Yüksek Mahkeme, yetkinin çerçevesinin açık ve net şekilde çizilmediğini, birliklere geniş bir takdir alanı tanındığını vurgulayarak düzenlemenin Anayasa’ya aykırı olduğuna karar verdi.
AYM’nin iptal kararlarının, Resmi Gazete’de yayımlanmasından 9 ay sonra yürürlüğe girmesi öngörülüyor.