Uzaktan çalışma modelinin dünya genelinde yaygınlaşmasıyla birlikte birçok ülke ve yerleşim bölgesi, azalan nüfuslarını artırmak ve yerel ekonomilerini canlandırmak amacıyla yeni sakinleri çekmeye yönelik teşvik programlarını hayata geçirdi.
Avrupa’dan Asya’ya uzanan bu programlarda nakit ödeme, ücretsiz konut, mülk yenileme hibesi ve uzun vadeli yerleşim destekleri sunuluyor. Özellikle kırsal bölgelerde yaşanan nüfus kaybı, kapanan okullar ve ekonomik daralma nedeniyle ülkeler yeni nüfus çekebilmek için kapsamlı politikalar uyguluyor.
İsviçre ve İrlanda’da yerleşene doğrudan nakit destek
İsviçre’nin Valais kantonunda yer alan Albinen köyü, nüfus kaybını durdurmak amacıyla dikkat çeken bir teşvik programı yürütüyor. Köye taşınan yetişkinlere yaklaşık 22.000 sterlin, çocuk başına ise 8.800 sterlin ödeme yapılıyor. Programa katılmak isteyenlerin 45 yaş altında olması, en az 200.000 İsviçre frangı değerinde mülk satın alması ve bölgede en az 10 yıl ikamet etmesi gerekiyor.
İrlanda ise “Yaşayan Adalarımız” girişimi kapsamında uzak adalarda bulunan boş veya metruk evlerin yeniden kullanıma kazandırılmasını hedefliyor. Program çerçevesinde bu evleri satın alıp restore edenlere 84.000 avroya kadar hibe desteği sağlanıyor. Ayrıca mülklerin en az iki yıl boş olması ve yenileme sonrası ana ikametgah olarak kullanılması şart koşuluyor.
Yunanistan ve İspanya genç nüfusu hedefliyor
Yunanistan’ın Antikythera Adası, azalan nüfusu artırmak için yeni taşınan ailelere ücretsiz konut ve arazi desteği sağlıyor. Ayrıca ilk üç yıl boyunca aylık 500 avro ödeme yapılıyor. Program özellikle adada sosyal yaşamı sürdürebilecek genç aileleri ve çalışan kesimi hedefliyor. İspanya’nın farklı bölgelerinde de benzer teşvikler uygulanıyor. Extremadura bölgesi uzaktan çalışanlara 15.000 avroya kadar hibe verirken, Ponga kasabası yeni yerleşenlere yaklaşık 2.600 sterlin ödeme yapıyor. Rubia köyü ise okul çağında çocuğu bulunan ailelere aylık 150 avro destek sağlıyor.
Japonya kırsal nüfusu yeniden canlandırmak istiyor
Japonya, düşük doğum oranları ve kırsal bölgelerde hızlanan nüfus kaybına karşı yeni teşvik paketleri uyguluyor. Tokyo’dan kırsal bölgelere taşınan ailelere çocuk başına 1 milyon yen ödeme yapılırken, toplam destek miktarı bazı durumlarda 4,8 milyon yene kadar çıkabiliyor. Programa katılanların en az beş yıl bölgede yaşaması ve yerel ekonomiye katkı sağlaması gerekiyor.
ABD ve Kanada uzaktan çalışanları çekiyor
Amerika Birleşik Devletleri’nde Tulsa, Topeka ve Mattoon gibi şehirler uzaktan çalışanları çekebilmek için 5.000 ile 15.000 dolar arasında değişen nakit teşvikler sunuyor. Ayrıca bazı bölgelerde işletme kuponları ve sosyal yaşam destekleri de veriliyor. Kanada’nın Saskatchewan eyaletinde ise “Mezun Tutma Programı” kapsamında eyalette kalmayı ve çalışmayı kabul eden yeni mezunlara eğitim sürelerine bağlı olarak 20.000 Kanada dolarına kadar geri ödeme yapılıyor.
Amaç: nüfus kaybını durdurmak ve ekonomiyi canlandırmak
Uzmanlara göre bu programların temel amacı yalnızca nüfus artırmak değil; aynı zamanda kapanan okulları yeniden canlandırmak, yerel ekonomileri güçlendirmek, yaşlanan nüfus dengesini sağlamak ve kırsal bölgelerde yaşamı sürdürülebilir hale getirmek.
Her ülkenin programında farklı şartlar bulunurken, genellikle belirli süre bölgede yaşama ve yerel ekonomiye katkı sağlama zorunluluğu öne çıkıyor.