Havacılık sektöründe yakıt krizi endişesi giderek artarken, binlerce uçuşu iptal eden hava yolu şirketleri mayıs ayı programlarından toplam 2 milyon koltuk kapasitesini çıkardı.
Türk Hava Yolları (THY), son dönemde koltuk sayısını en fazla azaltan şirket olarak öne çıktı. Küresel hava yolu şirketleri, yakıt arzına yönelik endişelerin artmasıyla birlikte mayıs ayı uçuş planlarında önemli değişikliklere gitti. Son iki hafta içinde toplam 2 milyon koltuk kapasitesi programlardan çıkarıldı.
Yakıt krizi uçuş ağlarını yeniden yapılandırdı
Havacılık analiz firması Cirium’un verilerine göre bu süreçte binlerce uçuş iptal edilirken bazı hatlarda yakıt tasarrufu sağlamak amacıyla daha küçük ya da daha verimli uçakların kullanılmasına yönelindi. Şubat ayı sonunda başlayan İran savaşıyla birlikte jet yakıtı fiyatları iki katına çıktı. Bu durum hava yollarını bilet fiyatlarını artırmaya zorlarken, Avrupa-Asya yolculuklarının üçte birinde bağlantı noktası olarak kullanılan Körfez havalimanlarının kapanması küresel seyahat düzenini ciddi biçimde bozdu.
İngiliz Financial Times gazetesinde yayımlanan habere göre Emirates, Etihad ve Qatar Airways gibi Körfez merkezli hava yolları çatışmanın ilk haftalarında durdurdukları seferlerin ardından toparlanmaya çalışırken mayıs ayı tarifelerini yeniden düzenledi. Cirium verilerine göre bu düzenlemeler arasında çok sayıda uçuş iptali de yer aldı. Verilere göre tüm havayollarının mayıs ayında sunduğu toplam koltuk kapasitesi nisan ortasından sonuna kadar geçen sürede 132 milyondan 130 milyona geriledi.
British Airways, United, Air China ve Japonya’nın ANA şirketi dahil olmak üzere birçok uluslararası hava yolu da küresel seyahatte oluşan darboğazları hafifletmek amacıyla ağlarında önemli kapasite kesintileri ya da düzenlemeler yaptı.
Havacılık analisti John Strickland, hiçbir Avrupalı havayolunun Körfez’den doğan talebi karşılamak için Asya’ya uçak gönderip dönüşte yakıt bulamama riskiyle orada mahsur kalmak istemeyeceğini söyledi. Strickland, jet yakıtı fiyatlarında dalgalanmaların geçmişte de yaşandığını ancak yakıt kıtlığı ihtimalinin bu ölçekte ilk kez gündeme geldiğini ifade etti.
Asya hattında sefer kısıtlamaları artıyor
Air France, Singapur ve Tokyo Haneda’ya ek sefer düzenlememesi konusunda kendilerine talepte bulunulduğunu açıkladı. İki büyük Asya aktarma merkezi jet yakıtı kullanımını sınırlamaya çalışırken, bölge yakıt arzındaki kesintiden en fazla etkilenen alanlardan biri haline geldi. Bunun temel nedeni jet yakıtı tedarikinde Hürmüz Boğazı’na yüksek bağımlılık olarak gösterildi. Hürmüz Boğazı’nın İran saldırısı tehdidi ve ABD deniz ablukası nedeniyle büyük ölçüde durma noktasına geldiği belirtiliyor.
Air France-KLM Üst Yöneticisi Ben Smith, bu akışların bozulmasının küresel seyahat arzı ve talebinde ciddi dengesizlikler yarattığını ifade etti.
Seul Incheon Havalimanı’nın geçici CEO’su Bum-ho Kim ise çatışmanın başlamasından bu yana yakıtta fiyat ve talep baskısının çok daha belirgin hale geldiğini söyledi ve yolcular için çözüm aradıklarını belirtti. Vietnam ise jet yakıtında bazı karne uygulamalarına geçti.
Japon havayolları Avrupa’dan gelen talep artışından fayda sağlasa da yüksek yakıt maliyetleri konusunda uyarıda bulundu. ANA, gelecek mart ayına kadar yakıt için 650 milyon sterlin ek maliyet oluşacağını açıklarken Japan Air kârının yüksek maliyetler nedeniyle beşte bir oranında düşeceğini bildirdi.
Küresel havayollarında kesintiler hızlandı
ABD’li Delta Air Lines yakıt tasarrufu amacıyla ikinci çeyrekte uçuş ağının yüzde 3,5’ini iptal etti. EasyJet ve Virgin Atlantic de kriz sürecinde kârlılıklarına ilişkin uyarılarda bulundu. Almanya merkezli Lufthansa ise son aylarda en fazla iptale giden şirket olarak öne çıktı ve yakıt maliyetleri nedeniyle kârlılığını yitiren 20 bin uçuşu mayıs-ekim dönemi arasında programdan çıkardı.
THY koltuk iptalinde ilk sıraya yükseldi
Analistlerin uzun süreli Körfez kesintilerinden fayda sağlayabileceğini değerlendirdiği Türk Hava Yolları, son iki haftada en fazla koltuk kapasitesi azaltan hava yolu firması oldu. İstanbul merkezli aktarma noktası tam kapasiteyle faaliyet göstermeyi sürdürse de şirket, yakıt kısıtlamalarının operasyonlar üzerindeki etkisine dikkat çekti.
Cirium verilerine göre Air China en fazla koltuk iptali yapan ikinci şirket oldu. Şirket, Chengdu–Pekin arasındaki iç hat seferleri dahil olmak üzere bazı uçuşları azalttı.
Emirates ise çatışma öncesi kapasitesinin yaklaşık üçte ikisiyle faaliyet göstermeye devam ederken yolcu sayılarının daha düşük seyrettiği belirtildi. Şirket bazı hatlarda uçak sayısını azaltırken Dubai–Brisbane hattında A380 uçaklarını kullanmayı sürdürdü, aynı hatta Boeing 777’leri devre dışı bıraktı.
Havayolları uçak tercihini değiştiriyor
Artan maliyetler ve zayıflayan talep nedeniyle havayolu şirketleri bazı hatlarda daha küçük ya da daha yakıt verimli uçaklara yöneldi. Etihad, Abu Dabi–Hong Kong hattında Airbus A350 yerine Boeing 787 kullanmaya başladı. Buna karşılık Avrupa ile Asya arasındaki yoğun talebi karşılamak için bazı hatlarda daha büyük uçaklar devreye alındı. Air France Mumbai hattında daha büyük Boeing 777 modeline geçerken Air China da Londra Heathrow–Pekin hattında daha büyük 777 tipi uçağı kullanmaya başladı.
