Arap turistlerin yoğun ilgi gösterdiği Karadeniz bölgesinde faaliyet gösteren otellerin yüzü 2021'de güldü. Pandemi sebebiyle doğa turizmi için Karadeniz'e akın eden yerli ve yabancı turistler otelleri doldurdu. TÜRSAB Doğu Karadeniz BTK Başkanı Volkan Kantarcı bölgeye gelen turist sayısı, charter uçuşlar, Arap turistlerin harcamalarındaki değişimler ve Karadeniz turizminin gelişmesiyle ilgili neler yapılması gerektiğini Turizm Ajansı'na anlattı. Kantarcı'nın görüşleri şöyle:
2021'de pandemi öncesi ciroları geçen oteller oldu
Pandeminin olumsuz etkisi ile oldukça kötü geçen 2020’den sonra 2021’de artış beklenmekteydi. Bu, bölge turizmi ve ekonomisi için de ihtiyaçtı. Bölge geneline baktığımızda beklenen artış oldu ve turizmcilerin beklentilerinin çoğu gerçekleşti diyebiliriz. Özellikle Temmuz ve Ağustos çok yoğundu. Sonbahardaki hareketlilik oldukça güzeldi, pandemi öncesi ciroları yakalayan ve geçen işletmeler oldu.
Karadeniz'deki 6 ilin ziyaretçi sayısı 4 milyona yaklaştı
Öncelikle sayılar, istatistikler konusuna değinmek istiyorum. Sürekli farklılıklar var, bunun tek bir sistemle gerçekçi olarak belirlenmesi gerekmekte. Bakanlık ve İl Müdürlükleri şimdiye kadar işletme belgeli otellerce kendilerine iletilen rakamları işlemekteydi. Diğer yandan işletme belgeli otellerin yanında belediye belgeli otellerin, yani tüm konaklama tesislerinin veri girişlerinin görüldüğü ve daha sağlıklı olan KBS (Kimlik Bildirim Sistemi) üzerinden alınan rakamlar doğal olarak farklı ve sistemi kullanan tüm tesisleri kapsadığı için fazla çıkmakta. Bu Trabzon’da da böyle Ankara’da da. Konaklama tesislerinin belgelendirmesinde Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın tek yetkili olmasıyla bu karmaşanın da düzelmesini bekliyoruz. Bölgemizdeki turist sayılarına gelecek olursak altı ilimizi ziyaret eden turist sayılarının ayrı ayrı toplamı 4 milyona yaklaştı. Trabzon'da yerli turist sayısı 1 milyon 308 bin, yabancı turist sayısı 298 bin.
Doğa turizmine yoğun ilgi var, bu yıl rekor bekliyoruz
Geçen yıl hem yerli turist sayılarındaki artış hem de Ortadoğu ülkelerinden gelen turist ve direk uçak sayılarındaki artışlar 2022 için beklentilerin daha da artmasına neden oldu. Özellikle pandeminin etkileriyle Doğu Karadeniz’de doğa turizmi, eko turizm, yayla turizminde de artışlar oldu. Bizim beklentimiz, bu yıl 2019 rakamlarının üzerine çıkacağımız ve rekor yılı yaşayacağımız yönünde. Umarım bundan sonra ülke ve bölge turizmine olumsuz etkileri olabilecek kötü sürprizler yaşamayız.
Arap ülkelerinden 707 uçak geldi, en çok BAE'den turist geldi
Körfez ülkelerinden en fazla nüfusa sahip olan Suudi Arabistan’la yaşanan sıkıntılar ve Suudi Arabistan’ın ülke vatandaşlarına Türkiye yasağı koymasının ciddi olumsuz etkileri oldu. Yoksa geçen yıl yabancı turist sayısında da 2019 rakamlarına yaklaşabilirdik. 2021’de Trabzon Havalimanı'na Körfez ülkelerinden toplam 707 dış hat uçuşu (BAE 209, Kuveyt 173, Ürdün 130, Bahreyn 119, Umman 76) gerçekleşti. Arap turist sayısının artabilmesinde Suudi Arabistan faktörü ön plana çıkıyor, belirttiğim gibi normalleşme olursa rakamlar katlayarak artar. Bunun yanında Katar ve Irak’la son iki yıldır gerçekleşmeyen direk uçuşların başlaması da katkı yapacaktır. 2021'de gerçekleşen 1.448 direk uçuşun yaklaşık olarak yarısı ( 707 ) Ortadoğu ülkelerinden geldi. 2022 için tarifeli ve charter olarak yine B.A.E ., Kuveyt, Ürdün, Bahreyn ve Umman'dan uçuşlar olacak. Az önce de ifade ettiğim gibi pandeminin etkileri ve siyasi gelişmelere bağlı olarak başta Suudi Arabistan olmak üzere Ortadoğu coğrafyasından diğer ülkelerden de direk uçuşlarla ilgili iyi haberler bekliyoruz.
Arap turistlerin harcamaları azalıyor, fiyatta değil hizmet kalitesinde rekabet etmeliyiz
Yoğunluğu, iki üç aylık sezonun dışındaki diğer aylara yayabilirsek, bölgeye daha büyük katkılar sağlanır. Ama burada atlamamız gereken husus, turist sayısından çok, turizm gelirimizin artması. Arap turistlerin kişi başı harcamalarda son beş altı yılda azalma görmekteyiz. Bu noktada bölgedeki turizm işletmecileri olarak ‘her geçen yıl daha ucuz bir destinasyon mu oluyoruz ?’ sorusunu iyi değerlendirmeli, hizmet kalitesini daha yukarılara çıkartarak fiyatla değil hizmet kalitesi ile rekabet etmeli, satış ve pazarlama çalışmalarını gözden geçirmemiz gerektiğine inanıyorum.
Karadeniz'e yeni oteller yapılıyor ama...
Doğu Karadeniz Bölge Başkanlığımıza bağlı altı ilin (Trabzon, Giresun, Rize, Artvin, Gümüşhane ve Bayburt) toplam yatak kapasitesi yaklaşık 55 bin. Bunun %65 kadarı Trabzon’da ki son yıllarda Ortadoğu pazarındaki artışa bağlı olarak hizmete giren oteller ve ciddi yatırımlar yapıldı. Kapasitenin bölge genelinde dengeli olması, sadece Trabzon'da değil yatak kapasitesi az olan diğer illerimizde de şehir otellerinin sayılarının artması gerekiyor. Bölge genelinde devam eden otel inşaatları ve yeni yatırımlar var. Diğer yandan yaylalarımızda ve bölge genelinde çok güzel yayla tesisleri ve butik oteller yapıldı. Bu konuda çok kontrollü ilerlenmesi gerekiyor, büyük potansiyeli olan Doğu Karadeniz Bölgemizin yaylalarında, vadilerinde doğaya uygun olmayan, fazla sayıda, ruhsatsız ve kaçak yapılaşma karşısında kati tedbirler şart. Şehirler ve sahil şeridi dışında bölgemizin her yeri yollarla! ve tesislerle kitle turizmine uygun hale getirilirse, o zaman tüketmeye başlarız. Bu konuda kamu kurumlarına ve siyasilere büyük görev düşüyor.
Otellerin personel sorunu nasıl çözülür?
Artan otel, restoran, seyahat acentası sayısına bağlı olarak bölgemizde sektörün ihtiyacı olan kalifiye personel sayısı da artmakta. Pandemi nedeniyle personel azaltmalar, sezonluk çalıştırmalar yaşandı. Gerçekçi olmak gerekirse sektördeki mevsimsel yoğunluk ve ekonomik sebeplerden dolayı bu sağlıksız durumu yaşamaya devam edeceğiz. Sorunun azaltılmasında öncelikli olarak yetişmiş personel elde tutulabilmeli, devamında bölgemizdeki turizmle ilgili fakülte, yüksekokul ve liselerden mezun olanların sektörde çalışabilmeleri, deneyim edinerek devamlılık sağlayıp sektörün ihtiyacına katkı verebilmeleri gerekli. Turizm gelirlerinde ciddi artışlar yaşanana veya sezon uzanana kadar bölgedeki işletmelerin bu konuda devlet desteğine ihtiyaçları var.
Karadeniz'de sezonun uzatılması ve pazarın çeşitlendirilmesi şart
İç pazarda sadece yaz sezonunda yoğunluğumuz var, ilkbahar ve sonbahar çok daha iyi olabilir. Dış pazarda ise son yılların artanı Ortadoğu pazarı var ki Arap turistler de yoğun olarak yılın üç ayında gelmekte. Sezonun uzatılması ve pazarın çeşitlendirilmesi ön plana çıkıyor. Geceleme sayılarının artırılması ve kişi başı turizm gelirinin artması da önemli. Bilinen doğal güzelliklerimizin yanında, iyi bilinmeyen ve tanınmayanları daha iyu sunabilmeliyiz. Örneklemek gerekirse Sumela Manastırı'nı bilmeyen yok; ama dünyanın en ihtişamlı kalelerinden biri olan Bayburt Kalesi'ni, ülkemizdeki sayılı ve ödüllü müzelerden Bayburt'taki Baksı Müzesi ve Kenan Yavuz Etnografya Müzesi'ni, beş bin yıllık geçmişe sahip Gümüşhane'deki Satala Antik Kenti'ni, ilk çağlarda bilinen Giresun Adası'nı, bölge genelinde çok sayıda ve Artvin'de yoğun olan yüzlerce yıllık ortodoks kiliselerini daha iyi tanıtabilmeliyiz. Henüz turizme kazandırılamamış alanlardaki kazı ve restorasyon çalışmalarına güçlü destek şart. Tarihi, kültürü ve gastronomisi ile GAP örneğindeki gibi bölge olarak, 'Doğu Karadeniz' olarak ön plana çıkabilmeliyiz. Çalışmalar, Bakanlık ve tüm paydaşlar destekli il il değil, bölge olarak yapılması gerekir.