Turistik hediyelik eşyalarda markalaşma

Prof. Dr. Cevdet Avcıkurt
Prof. Dr. Cevdet AvcıkurtBalıkesir Üniversitesi Turizm Fakültesi Dekanı
28 Mayıs 2019, 13:07

Halı dokumacılığı, kuyumculuk, seramikçilik, çömlekçilik, taş süslemeciliği, ağaç oymacılığı, ebru, hat, minyatür ve tezhip sanatları gibi çoğunlukla ülkelerin sahip oldukları doğal kaynakları, folklorik değerleri, geleneksel ve dekoratif nitelikleri taşıyan el sanatları yerli ve yabancı turistlerin ilgisini çektiği ve turistik alışverişe konu olduğu görülmektedir.

Turistlerin en popüler faaliyetlerinden olan alışverişin, konaklama ve turlarda en belirgin harcama kategorisinde yer aldığını söyleyebiliriz. Bölge ve ülke ekonomisi için çok büyük bir döviz girdisi sağlayan turistik hediyelik eşyalar, turistler için özel ve sembolik seyahat anıları taşırlar. Turistlerin dekoratif ürün olarak kullanmak veya hediye götürmek amacıyla aldıkları el sanatlarının kültürü koruma ve ekonomik katkısının yanı sıra ülkenin tanıtılmasında önemli bir rolü vardır.

Turistik hediyelik eşyaların, el sanatlarının; bölgesel ve ulusal turizm kimliğinin tanıtılması, tekrar ziyaretlerin teşvik edilmesi, ziyaretlerin arttırılması, turizm sektörünün büyümesi, doğrudan ve dolaylı istihdama katkı sağlaması, kırsal bölgelerden kentlere olan göçün yavaşlatılmasında önemli bir faktör olduğu göz ardı edilemez. El sanatları sayesinde yörelerin turistik tanıtımı yapılırken bir yandan da bu işi yapanlara evde iş, evden ek gelir fırsatları ortaya çıkmış olur.

Ancak özgün üretim yapan çok başarılı örnekler olsa da ne yazık ki son zamanlarda talebi karşılamak için hızlı üretim sonucu aslını yansıtmayan, resmen satılamamak için yapılan, kalitesiz ve kötü görünümde hediyelik eşyalar tezgahlarda yerini alıyor. İşletmeler ve destinasyonlar pazar paylarını koruma veya arttırma çalışmalarını şansa bırakmak yerine çağın gerektirdiği rekabet şartlarına uyum sağlamak zorundadırlar.

Tam da bu noktada karşımıza markalaşma çıkıyor. Etkili bir markalaşma rekabet ortamında büyük bir avantaj sağlar. Peki nedir markalaşma? Bir ürünü diğer ürünlerden farklılaştıran ve tanımlayan isim, sembol ya da dizayn oluşturmak için yapılan pazarlama çalışmasıdır. Rekabet ortamında güçlü olmak için vazgeçilmezlerden olmayı başaran markalaşma ile markanın tescil edilmesi sayesinde markalar kanuni koruma altına alınıyorlar. Böylece, üreticiler ürünlerinin kendine has özelliklerini de koruma altına alabiliyorlar.

İstikrarlı markalaşma, marka değeri yaratır ve bu da ürünlere pazardaki benzerlerine oranla daha fazla değer biçilmesine olanak sağlar. Markalaşan el sanatları sayesinde turistlerin bireysel harcamaları artması ve elde edilen gelirin turizme büyük katkı vermesi sağlanabilir. Öncelikle markanın yerleşmesi için özgün üretimde AR-GE süreci önemlidir. İmalat ve pazarlamada ise patent ve mülkiyet hakları çalışmaları özendirilmeli, markaya kadar uzanan süreç, temelini AR-GE ve yenilenmeye dayandırmalıdır.

Markalaşma geleceğe uzanan başarı köprüsüdür. Bu süreç önemli bir bilinç oluşturma temeline dayanır. Markalaşma olgusunun kolay elde edilebilen, bir kısa vade kazanımı olarak algılanması yanlış olur. Başarının birlikte çalışma, bilgileri birlikte paylaşma, ortak hareket etme, koşullardan ders çıkarma ve çok çalışma ile mümkün olabileceği hep akılda tutulmalıdır. Ayrıca bu süreçte, profesyonellerden de destek alınmalıdır.

Bölgelerde el sanatları ustalarının çalışacak eleman ve işi devredebileceği kalfa bulmakta zorlandıkları biliniyor. Marka bir kültür ile, kültür de eğitim ile başarılabilir. Buradan hareketle meslek odaları, halk eğitim merkezleri ve üniversiteler bünyesinde yöre halkına mesleki eğitimler verilmesi gerekir.

Markalaşma ile kalite sorunu özdeşleştirilip kalite bilincinin artırılmasıyla markalaşma daha da kolaylaştırılabilir. Marka oluşturma ve markanın yerleşmesi konusunda Patent Enstitüsü, İGEME (İhracatı Geliştirme Merkezi), Dış Ticaret Müsteşarlığı, İhracatçılar Birliği, TÜBİTAK, TTGV (Teknoloji Geliştirme Vakfı) ve Meslek Odalarına kadar giden kurumsal, bilimsel, teknolojik ve yetişmiş insan desteği büyük önem taşır. Öncelikle yapısal düzenlemeler yapılarak yerel halk ve işletmeler bilinçlendirilmeli, daha sonrasında stratejik planlamalar doğrultusunda hareket edilmelidir.

Not: Yayınlanan yazı ve yorumlardan yazarlar sorumludur. www.turizmajansi.com ile bağlantı kurulamaz; site sorumlu değildir.
Yorumlar
İlk yorum yapan siz olun.
 
  Yorum için en fazla 1000 karakter girişi yapılabilir!
captcha