Acentacılık mesleğinde formasyon ve itibar

Erman Balak
Erman Balak
sayfayı yazdır, turizm ajansı
06 Şubat 2018, 18:58

Turizm sektörünün belki de bel kemiği olma özelliği taşıyan acentacılık mesleği, günümüzde icra etme hakkına en kolay sahip olunan mesleklerden biri. Yani bir başka deyişle, yaklaşık 50 bin Türk Lirası’na sahip olan hemen herkes kolayca acentacı olup turizm mesleğini “icra edebiliyor”.

Acenta işletme ruhsatlarının herhangi bir formasyona ihtiyaç duyulmaksızın, küçük bir sermaye ile kolayca elde edilebiliyor olması mesleğin itibarı ve sürdürülebilirliği noktasında oldukça önemli bir problem.

Birçok meslek grubunda, o mesleği icra edebilmek için belli bir formasyona sahip olmak gerekiyor. Berberlikten fırıncılığa, hekimlikten avukatlığa kadar hemen her meslekte bir yetiştirme sürecine tabii olmak şart. Yapılacak mesleğin niteliğine göre değişen bu formasyon ihtiyacı nedendir bilinmez ama acentacılık mesleği için pek gerekli görülmüyor.

2015 yılından bu yana yaklaşık 1500 acenta kurulmuş. 8 bin civarı kayıtlı acentanın varlığı ve her yıl yaklaşık 700 - 800 acentenin kapanması göz önüne alındığında, yeni acenta kurulması noktasında gerekenden fazla bir hıza sahip olunduğu kolayca fark edilebilir.

Özellikle turizmin içinde bulunduğu şu zor dönemler dikkate alındığında acentacılığın fazlalıktan kaynaklanan bir kriz ile karşı karşıya olduğunu da söylemek mümkün. Yani bir başka deyişle pasta her geçen gün küçülürken rekabet de o oranda artıyor. Peki; bu noktada en azından mevcut acentaların ayakta kalabilmesi, kaderine terk edilmemesi adına bir şeyler yapmak gerekmiyor mu?

Bilindiği üzere Türkiye’de kamu kurumu olma niteliği taşıyan meslek örgütlerinin kimi yetkileri bulunuyor. Bugün yaşanıldığı gibi deyim yerindeyse belge dağıtımı yapmak yerine, yeni acenta kurulmasının kısmi olarak önüne geçilebilir. Yeni acenta kurma süreci mesleğe hem itibar kazandıracak hem de acentacılık mesleğinin sürdürülebilirliğine katkıda bulunacak kimi önlemlerle yeniden düzenlenebilir. Bu ve benzer konularda acentaların mesleki haklarını korumakla yükümlü olan kurum, Türkiye Seyahat Acentaları Birliği’nin ta kendisidir. Yeni acenta kurulması sürecinin koşullarını belirleyen yasal mevzuat ise Seyahat Acentaları Birliği Yönetmeliği’dir.

Mevcut yönetmelik ne diyor?

Yeni acenta kurulması sürecinde seyahat acentası sahibinin ve personelinin nitelikleri, yeni seyahat acentası kurulması sürecini yeniden şekillendirmek için bütün pozitif düzenlemelere açıktır. Aşağıda görüldüğü üzere yeni acenta kurulması sürecinde seyahat acentası sahibinde ve personelinde aranan formasyon oldukça kısıtlıdır.

TÜRSAB tarafından yılda ortalama 2 kez açılan enformasyon memurluğu sınavından alınan başarı belgesine sahip sadece bir personel; seyahat acentası kurabilmek için yetiyor. Söz konusu belgenin ne denli kolay alınabildiğini görmek için yılda 2 kez açılan kurs ve sınavları takip etmek yeter. Yönetmeliğin 35. Maddesi’nde de açıkça görüleceği üzere, seyahat acentası açılması sürecinde aranan üç nitelikten birine haiz personel ile belge kolaylıkla alınabiliyor. Enformasyon memurluğu sınavlarının TÜRSAB tarafından gerçekleştiriliyor olması, bu matematikte TÜRSAB’ı deyim yerindeyse bir onay makamı haline getiriyor.

Seyahat Acentası Sahibinin ve Personelinin Nitelikleri

Seyahat acentası sahibinin nitelikleri

MADDE 34 – (1) Anonim şirketlerde yönetim kurulu üyeleri ve şirketi temsile yetkili kişi veya kişilerde; diğer şirketlerde ise tüm ortaklar ve şirketi temsile yetkili kişi veya kişilerde aşağıdaki nitelikler aranır.

a) 18 yaşını bitirmiş olmak,

b) Ağır hapisle veya yüz kızartıcı suçlardan veya hileli iflastan hükümlü olmamak,

c) Ticarî itibar bakımından yeterli olmak,

ç) Kanunun 30 uncu maddesi hükmüne göre cezalandırılmamış olmak.

Seyahat acentası personelinin nitelikleri

MADDE 35 – (1) Seyahat acentası merkez ve şubelerinde aşağıdaki niteliklerden birini haiz en az bir personel çalıştırılır.

a) Otelcilik ve turizm konusunda; meslek lisesi, önlisans veya lisans eğitimini tamamlamış olmak,

b) Enformasyon memurluğu yabancı dil başarı belgesi sahibi olmak,

c) Bakanlıkça verilmiş rehber belgesine sahip olmak.

(2) C grubu seyahat acentalarında enformasyon memurluğu başarı belgesi sahibi olanlar birinci fıkrada belirtilen nitelikleri haiz personel yerine çalıştırılabilir.

(3) Birinci fıkradaki niteliklerden birine sahip ve fiilen acentasında çalışan seyahat acentası sahipleri kendi acentalarında personel sayılır.

(4) Seyahat acentalarında çalışacak personele ilişkin belgelerden enformasyon memurluğu yabancı dil başarı belgesinin aslı, diğer belgelerin aslı veya onaylı sureti TÜRSAB’a ibraz edilir ve arşivlenir. Seyahat acentaları, personele ilişkin değişiklikleri en geç otuz gün içinde TÜRSAB’a bildirmek ve belgeleri göndermekle yükümlüdür.

Daha işlevsel bir formasyon sistemi mümkün mü?

Sadece yeni acenta kurulması sürecini yeniden şekillendirmek için değil, acentacılık mesleğinin hakkettiği itibarı yeniden kazanabilmesi için etkin bir formasyon sistemi hayati önem taşıyor.

Hemen her acentada bulunması teknik açıdan gerekli olan kimi yeterlilikler, mesleğe giriş öncesi yine TÜRSAB tarafından fakat daha etkin biçimde planlanmış eğitim ve sınav programları dahilinde zorunlu hale getirilebilir.

Örnek verecek olursak 35. Madde’ye eklenecek “Seyahat acentası ürün planlama ve operasyon sorumlusu” ve “seyahat acentası satış sorumlusu” gibi kadrolarının zorunluluğu bu kadroların yeterlilik programları etkin biçimde planlandığında mesleğin daha profesyonel biçimde icra edilebilmesi için hayli destekleyici olacaktır. Aynı zamanda 35. Madde’de yer alan fakat diğer iki seçeneğin erişimi daha kolay olduğundan zorunluluğu hiç gözetilmeyen “Otelcilik ve turizm konusunda; meslek lisesi, önlisans veya lisans eğitimini tamamlamış olmak” maddesi diğer seçeneklerden bağımsız olarak acenta kurma aşamasında en azından personel niteliği açısından tek başına şart olmalıdır. Bu maddenin tek başına zorunlu hale gelmesi hem acentacılık mesleği ve eğitim kurumları arasında sıkı bir bağ kurulmasını sağlayıp hem de mesleğe akademik bir birikim katarak sürdürülebilirliğinin önünü açacaktır.

Görüldüğü üzere yapılacak birkaç pozitif düzenleme ile acentacılık mesleği hak ettiği değere kavuşturulabilir. Yapılacak bu düzenlemeler ile acentacılık mesleğinin itibar sorunu çözülmekle kalmaz daha etkin ve başarılı turizm faaliyetlerinin de önemli ölçüde önü açılmış olur.

Yorumlar
İlk yorum yapan siz olun.
Yorum Yaz
Yorum için en fazla 1000 karakter girişi yapılabilir!
 
 
captcha